December 1, 2019

December 1, 2019

Please reload

VAKNIÐ ÍSLENDINGAR: TEKJUR FÓLKS ERU EKKI SÝNINGARVARA (undirskriftasöfnun)

October 21, 2018

1/2
Please reload

Andiðnbylting í höfuðborginni

November 9, 2017

Lífsgæði borgarbúa munu versna ef haldið verður áfram að takmarka frelsi fólks gegn vilja þess.

 

Allt frá iðnbyltingu hafa markaðsöflin verið að bæta líf okkar. Við eignumst það sem við vinnum okkur inn og þegar við verslum þá kjósum við með buddunni þann sem stendur sig best. Fyrir vikið er allt sífellt að verða ódýrara, launin hækka og frítíminn lengist.

 

Á frjálsum markaði ber kaupandinn ábyrgð á því sem hann kaupir og framleiðandinn á því sem hann selur. Annað gildir um opinbera geirann. Sá sem kaupir borgar oft ekki og sá sem selur getur þvingað viðskiptin. Í Reykjavík birtist þetta í gjafapakkakeppni við kosningar og í að uppblásin gæluverkefni fá mun meira vægi en leiðinlegu skyldustörfin. Enginn vill taka á erfiðum málunum og grínista þurfti til áður en tekið var á rekstrarvanda Orkuveitunnar eftir hrun. Fram að því hreyktu valdhafar sér af því að vernda störf í borginni (á kostnað skattgreiðenda) meðan einkageiranum blæddi út.

 

Orkuveitan er síðan sérstakt dæmi vegna ásóknar í samkeppnismarkaði eins og fjarskiptamarkað, orkuöflun stóriðju og hitaveituútrás út um allt land. Ábyrgðarlaus opinber einokunarfyrirtæki eiga ekkert erindi í slíkar áhættufjárfestingar. Þegar vel gekk voru byggðar hallir en þegar harðnaði í ári fengu skattgreiðendur að hlaupa undir bagga, hitareikningurinn hækkaði og höllin grotnaði niður.

 

Tilbúinn vandi

Óseðjandi fjárþörf sóunarinnar hefur svo átt þátt í því að lóðasala og hærri fasteignaskattar (vegna hærra lóðaverðs) fóru að verða veigameiri tekjustofn. Síðan hefur eflaust þótt snjallt að geta rukkað full gatnagerðargjöld á svæði þar sem götur eru þegar komnar og þéttingarstefnan fór á flug. Slíkt er þó skammsýni því gamlir innviðir þola illa mikla þéttingu nema með rándýrri endurnýjun. Versta afleiðing þéttingarstefnunnar er samt verðbólan vegna skortsins sem þvingar fólk til að borga yfirverð við íbúðakaup.

 

Takmörk eru samt á því hversu mikið er hægt að brengla markaði og í dag er íbúðaverð það hátt að margir flytja frekar til nágrannasveitarfélaga en að láta okra á sér. Þéttingarstefnan hefur því snúist í andhverfu sína og stuðlar að dreifðari byggð.

 

Síðan þéttingastefnan varð vinsæl um síðustu aldamót hefur íbúafjölgun í Reykjavík dregist saman um helming og íbúafjölgun nágrannasveitarfélaganna tvöfaldast. Reykjavík hefur þannig lítið gert við að leysa húsnæðiskortsvandamál. Unnið úr gögnum frá hagstofunni.​

Íslenska bóluhagkerfið: Ójafnvægi markaðsins sést þegar skoðuð er þróun markaðsverðs m.t.t. byggingarkostnaðar án lóðaverðs (byggingavísitölu). Leyfa þarf hraða uppbyggingu í ódýru úthverfi til að markaðurinn leiðrétti sig. Unnið úr gögnum Hagsstofunnar.

 

Ofbeldi og óráðsía

Ofbeldi og óráðsía er eina svar valdaelítunnar. Banna á ný gistiheimili í miðbænum, kaupa á rándýr friðþægingarfátæktarúrræði sem kosta 30 milljónir á hverja félagslega íbúð og byggja á borgarlínu með stofnkostnað upp á hátt í milljón á hverja íbúð á höfuðborgarsvæðinu.

 

Til að fjármagna óráðsíuna á að selja Vatnsmýrarlandið en þar sem byggja þarf rándýran nýjan flugvöll í staðinn munu skattgreiðendur stórtapa. Gróði fasteignafélaganna sem græða verður því að fullu fjármagnaður með skattfé. Ef innanlandsflug flyst frá Reykjavík mun það leggjast af í núverandi mynd og miðast við þarfir útlendinga en ekki íslenskra höfuðborgarbúa. Þróun sífellt hljóðlátari flugvéla og lægri flugfargjalda mun aldrei ná til Reykjavíkur og ferðahagræðið mun aldrei verða samt aftur.

 

Í svæðisskipulagi höfuðborgarsvæðisins 2015-2040 er stefnt að því að almenningssamgöngur þrefaldist og að hlutur gangandi, hjólandi og almenningssamgangna verði a.m.k. 42% allra ferða. Það eru ekki bara feitir, fótalúnir og kulvísir sem ættu að hafa áhyggjur, heldur líka skattgreiðendur. Stórfellt markaðssókn í úreltar samgöngulausnir frá miðri síðustu öld er galin hugmynd. Alla daga aka niðurgreiddir hálftómir risavagnar eftir sömu föstu leiðunum á föstum tímaáætlunum. Ef Strætó yrði lokað á morgun myndu einkaaðilar strax taka við. Í samkeppnisumhverfi gæti þjónustan þróast á heilbrigðan hátt þar sem besta lausnin yrði brátt ofan á. Uber-strætóútfærsla gæti t.d. haft endalausan sveigjanleika með allar stærðir vagna og stýringu verðs og ferða með síma-öppum sem gæti stytt ferðir og biðtíma og lækkað kostnað. Uber er hins vegar bannað á Íslandi.

 

Í krafti pólitísks valds eru nú eingöngu byggðar strætóreinar og hjólastígar í borginni. Götur eru þrengdar og til stendur að lækka hámarkshraða helstu stofnbrauta. Ríki og borg hafa meira að segja samið um að taka árlega milljarð af skattfé bílaeigenda og nota í rekstur strætó en bílaeigendur fá ekkert. Árið 2003 stóð til að gera alla Miklubraut og Kringlumýrarbraut að hraðbrautum án umferðarljósa en 14 árum síðar hefur ekkert gerst. Nýlega var samþykkt að byggja háhýsi við Kringluna og þar með byrja að takmarka til frambúðar mögulegar útfærslur á að gera mikilvægustu gatnamótin mislæg. Þetta er ekki í fyrsta sinn sem deiluskipulaginu er beitt til að hindra samgöngur því bæði Sundabrautin og Neyðarbrautin urðu að víkja eftir svipaðar æfingar.

 

Breytinga er þörf

Þegar viðskipti eru óhindruð þá græða báðir aðilar. En þegar viðskipti eru þvinguð þá græðir bara annar. Í höfuðborginni er fasteignaverð komið í yfirverð, úreltar samgöngulausnir munu þvælast fyrir betri lausnum og flugsamgöngur frá höfuðborginni munu leggjast af. Því munu höfuðborgarbúar framtíðarinnar verða skuldsettari, skattpíndari, hafa minni frítíma og minna ferðafrelsi en nú er. Allt er þetta afleiðing af skilningsleysi á mikilvægi frjáls markaðar. Þessari valdníðslu og óráðsíu verður að linna. Það er kominn tími fyrir nýja iðnbyltingu frjálshyggjunnar.

 

Grein í Morgunblaðinum

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload

Follow Us
Please reload

Search By Tags